Sunday, 7 June 2015

Expiration

Những mơ ước thật ra đều có phần nào giống như đồ hộp, nghĩa là có hạn sử dụng. 
Trí nhớ, ký ức cũng như vậy.
Lời thoại của Chungking express có câu như thế này: "If memories could be canned, would they also have expiry dates?"
Chúng ta nằm trong vòng kiềm tỏa của thời gian. 

*

Viết lách, chuyện/truyện đều là những khả thể. Một buổi tối mùa hè, cô ta ngồi trong thời tiết oi ả ở một đất nước cận xích đạo, trời đứng gió và đầu óc của cô ngập tràn những dòng rời rạc từ một ý tưởng truyện, nhưng rồi cô chợt nhận ra rằng mình không cần phải viết nữa, vì rằng sẽ không còn ai nghe cả, vì rằng mọi liên lạc của cô đều đã bị chối từ.

Cách này hay cách khác.
Khéo léo hay trực tiếp.

Thông điệp vẫn sẽ là : cô đừng nói nữa, đừng thở nữa, đừng phiền hà, đừng quấy rầy, đừng xáo trộn đời sống của đây, đó, kia và nữa.

Khả thể có nghĩa rằng không cần phải viết ra. Có thể chôn nén nó, như người ta nén hàng trăm tấn đất xuống những nhà máy phóng xạ. Để mà vùi lấp. Để mà quên lãng.

Có những thời điểm, nói gì cũng thừa. Bởi lời nói hay chữ viết là một dạng phẳng dẹt, nhợt nhạt và quá sức hời hợt. Không thể nhận biết nhau, tha thứ cho nhau hay yêu quý nhau ở hình thức lời.

*

Những lá thư dài viết để chào tạm biệt dù là 10 năm trước hay 2 năm trước đều là một dạng minh chứng cho một điều tất yếu nhưng đáng buồn ở đời sống này: dù có chân thành viết ra những lời đẹp đẽ và thật lòng đến mấy, tất cả cũng chỉ là ngôn từ, một trò chơi chữ nghĩa. Không cứu vớt được gì cũng như không gieo được sự chân thành xuống bất kì ruộng tâm nào. 

Chân thành cũng có thể là một từ ngữ. Chủ quan.


* 

Viết lách là một trò chơi cá nhân. Cũng như đối thoại nghĩa là luôn luôn tính đến việc có thể trở thành độc thoại.


*
https://www.youtube.com/watch?v=CAID_2iKO5Y


Có những lúc trong cuộc sống, rất buồn khi biết tin về nhau. Rằng A còn sống đó, B còn ở kia. Rằng ngày hôm qua hôm kia hôm mai hôm này chúng ta có thể có lúc cùng nhìn thấy cùng một đám mây bay trên trời. Rằng có buổi hai người cùng đọc một quyển sách, một đoạn văn, một bài thơ, xem cùng một bức ảnh. Vậy mà chúng ta không thể nói một câu chào nhau, không thể buông một lời thăm hỏi...

Có những lúc trong cuộc sống, nhiều khi đi qua suốt một chặng đường đủ dài, như chừng mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, thậm chí đến tận khi cuối đời mà không hề biết thêm gì về nhau, như vậy lại là một loại nhân từ với đời sống của những cá nhân. Sẽ không có kẻ nào giữa đêm loay hoay sắp xếp lại ký ức, loay hoay với những cảm xúc cũ mới, khổ sở với những dở dang và im lặng.

Vì thế, nếu có chọn cách rời bỏ hay ra đi, xin vui lòng đi đủ lâu, để cho những thứ trong trí nhớ và cảm xúc đủ thời gian expired. Hoặc đừng quay lại nữa.

Khổ thân Marina Abramovich.

*

Người ta trở thành người xa lạ không phải chỉ bởi vì không quen biết. Có đôi khi vì quá quen biết, thân cận, rồi vì thế mà lại chọn cách rời xa để trở thành người xa lạ, dửng dưng.

Nếu nỗi khổ tâm đủ lớn...


*

Sài Gòn nói chung là buồn. 
Mà tuổi trẻ cũng buồn lắm.


Read More

Tuesday, 2 June 2015

An Almost Made Up Poem


- Charles Bukowski -


I see you drinking at a fountain with tiny
blue hands, no, your hands are not tiny
they are small, and the fountain is in France
where you wrote me that last letter and
I answered and never heard from you again.
you used to write insane poems about
ANGELS AND GOD, all in upper case, and you
knew famous artists and most of them
were your lovers, and I wrote back, it’ all right,
go ahead, enter their lives, I’ not jealous
because we’ never met. we got close once in
New Orleans, one half block, but never met, never
touched. so you went with the famous and wrote
about the famous, and, of course, what you found out
is that the famous are worried about
their fame –– not the beautiful young girl in bed
with them, who gives them that, and then awakens
in the morning to write upper case poems about
ANGELS AND GOD. we know God is dead, they’ told
us, but listening to you I wasn’ sure. maybe
it was the upper case. you were one of the
best female poets and I told the publishers,
editors, “ her, print her, she’ mad but she’
magic. there’ no lie in her fire.” I loved you
like a man loves a woman he never touches, only
writes to, keeps little photographs of. I would have
loved you more if I had sat in a small room rolling a
cigarette and listened to you piss in the bathroom,
but that didn’ happen. your letters got sadder.
your lovers betrayed you. kid, I wrote back, all
lovers betray. it didn’ help. you said
you had a crying bench and it was by a bridge and
the bridge was over a river and you sat on the crying
bench every night and wept for the lovers who had
hurt and forgotten you. I wrote back but never
heard again. a friend wrote me of your suicide
3 or 4 months after it happened. if I had met you
I would probably have been unfair to you or you
to me. it was best like this.

-


Bukowski is rough and poetic, as always.

https://www.youtube.com/watch?v=CqKyF14WKc0


...

Một nỗ lực tuyệt vọng để chuyển ngữ, vì mối cảm xúc với những thư từ và mối liên hệ, đồng cảm lạ lùng với cả Bukowski và người phụ nữ tự trầm. Bây giờ là tháng Sáu. Thời gian của mùa hè và những cuộc đời trôi về đáy sông.





Ả điên nhưng ả rất thần tiên





Một bài thơ gần như là bịa

Anh nhìn thấy em uống nước ở vòi nước, bằng đôi bàn tay bé bỏng u buồn, không, bàn tay em đâu có bé bỏng, chúng chỉ nhỏ nhắn và vòi nước thì ở tận Pháp, nơi em viết cho anh lá thư cuối cùng, anh hồi âm mà chẳng bao giờ còn nhận được lời đáp của em nữa. Em từng viết những bài thơ khùng điên với những CHÚA VÀ THIÊN THẦN, tất cả đều được viết hoa, và em quen biết bọn nghệ sĩ nổi tiếng, hầu hết chúng là tình nhân của em, và rồi anh trả lời em lại rằng, được thôi, cứ nhào vào đời bọn chúng nó đi, anh chẳng hề ghen, vì dầu gì chúng ta cũng chẳng gặp nhau bao giờ. Mình suýt nữa từng chạm mặt nhau, ở New Orleans, cách nhau có non nửa tòa nhà, nhưng lại không bao giờ giáp mặt, không bao giờ chạm đến nhau. Thế là em đi lại với cái lũ danh tiếng và viết về lũ danh tiếng và dĩ nhiên rồi em phát hiện ra rằng cái lũ ấy thì chỉ chăm chăm vào danh vọng, chứ nào để tâm đến một cô nàng xinh đẹp trên giường, hiến thân và thức giấc vào buổi sáng, để viết chữ in hoa những bài thơ về CHUÁ VÀ THIÊN THẦN. Bọn mình đều biết là Chúa ngỏm rồi, người ta bảo với bọn mình vậy nhưng khi nghe lời em nói, anh không còn chắc về sự này. Có lẽ tại vì nó được viết in hoa, Em là một trong những nhà thơ nữ tài hoa nhất, anh đã bảo với lũ xuất bản và biên tập rằng: "Chính là ả, in thơ của ả đi, ả điên nhưng ả rất thần tiên, Chẳng có tí dối trá nào nơi ngọn lửa trong ả." Anh yêu em như một gã đàn ông yêu một mụ đàn bà mà gã chẳng bao giờ chạm vào, chỉ viết lách cho nhau, gìn giữ những bức ảnh bé xíu của nhau. Hẳn là anh sẽ yêu em hơn nữa nếu anh ngồi trong một căn phòng nhỏ, vấn thuốc lá, và nghe tiếng em tè trong nhà tắm, nhưng chuyện đó đã chẳng xảy ra. Thư từ của em ngày càng ủ dột hơn, lũ người tình bội phản em. Bé ơi, anh đã viết lại cho em rằng, tất thảy tình nhân đều phản bội nhau hết. Nhưng ích gì. Em bảo em có một băng ghế để ngồi khóc than nằm bên cầu, cầu lại bắc qua sông và em ngồi nơi đó hằng đêm khóc lóc vì lũ tình nhân đã tổn thương em, lãng quên em. Anh viết thư hồi âm mà chẳng bao giờ còn nhận được lời đáp của em nữa. Một người bạn viết cho anh về vụ tự tử của em, ba bốn tháng sau vụ việc. Hằn nếu anh gặp em, anh sẽ bội phản em hoặc em bội phản anh. Như thế này có lẽ là tốt hơn cả.
Read More

Sunday, 31 May 2015

Vĩnh biệt tháng Năm


One Art

The art of losing isn’t hard to master;
so many things seem filled with the intent
to be lost that their loss is no disaster.

Lose something every day. Accept the fluster
of lost door keys, the hour badly spent.
The art of losing isn’t hard to master.

Then practice losing farther, losing faster:
places, and names, and where it was you meant
to travel. None of these will bring disaster.

I lost my mother’s watch. And look! my last, or
next-to-last, of three loved houses went.
The art of losing isn’t hard to master.

I lost two cities, lovely ones. And, vaster,
some realms I owned, two rivers, a continent.
I miss them, but it wasn’t a disaster.

Even losing you (the joking voice, a gesture
I love) I shan’t have lied. It’s evident
the art of losing’s not too hard to master
though it may look like (Write it!) like disaster.


Elizabeth Bishop




Vĩnh biệt

Em không thể là người bạn đường của tôi
Em không thể chia sẻ với tôi những khát vọng thầm kín
Tại sao ta không thể nói thẳng với nhau điều ấy
Lại loanh quanh bắt bẻ nhau về những điều nhỏ nhặt?
Trên cõi thế này có biết bao kẻ ta thương mến
Đã không thể cùng ta chung một đường
Nhưng có sao nếu những nụ cười của họ ta vẫn gặp ở không trung
Và những bờ vai vô hình vẫn tựa vào nhau trong xa vắng

[...]

Diễm Châu







R.I.P.*


Có những kẻ vừa chợt cười chợt nói
đã biến đi trong khoảnh khắc vô tình
ở góc đường thường khi không chờ đợi
còn thấy được một bàn tay họ vẫy...

gót chân họ nhẹ nhàng như tà áo
đôi khi mềm như mái tóc dòng sông
nụ cười tươi và đôi mắt rất trong
còn thoáng hiện trong chiều vàng ảo não

họ đứng đợi dưới mái vòm thiên cổ
hoặc đuổi theo khi mình chợt bước nhanh
và buồn rầu trong tiếng gọi thất thanh
như báo trước những điều mình lầm lỡ...

hỡi chiếc bóng vừa nhìn tôi lần cuối
và theo tôi về dưới mái giáo đường
xin hãy khóc cùng tôi điều oan trái
và nghỉ yên trong tình mộng phi thường.

Diễm Châu





Vĩnh biệt tháng Năm

Lộ-trấn, 31.05.05



Béatrice...,



Hôm nay là ngày cuối tháng Năm, tháng của hoa muguet, tháng của nước Pháp nói không, day dứt như một chuyện tình còn dang dở.

Cánh cửa mở vào trống không đã được hỏi tới, đã trả lời, giải thích mọi sự bằng một lý do thiết thực, có tính cách sinh học! Không ai có thể phủ nhận sự-có-vẻ-khách-quan của lý do nêu ra. Đồng thời, giọng điệu cam đành, chấp nhận một cách đương nhiên... của nơi hoang vắng, có thể bao hàm sự chịu đựng, «cực kỳ lễ độ», đối với bạn bè, khác hẳn dáng vẻ hân hoan, tha thiết, mời gọi... cách đây chưa lâu...

Im lặng ở đây, ở đó, chứa chất cái «oi bức» của một vài điều vẫn-không-thể-nói, vẫn-không-thể-hiểu; và dĩ nhiên, lý do sinh học, dù chính xác đến đâu, có ảnh hưởng đến đâu, vẫn không thể giải thích được trọn vẹn, vì đã rõ là nó ở ngoài đề! Người về vẫn không muốn xác nhận sự thất bại hoàn toàn của lý trí, tuy bắt buộc phải ý thức : sự đổ vỡ tình cảm hầu như đã tuyệt đối, với hay bất chấp ý kiến của mọi lương y! Nơi kẻ ấy, tính tuyệt đối... bất-trị của những tín đồ nguyên thủy cũng lộ ra !...

Còn lại trong một đêm xa sau là hình ảnh Béatrice và D(ante) đang líu ríu bên nhau bước quanh hồ, chỉ trỏ một cuốn sách nói về họ, cười nhè nhẹ rồi biến mất... Thế tuy nhiên, ấy cũng chỉ là một viễn ảnh quá... lạc quan của những người lãng mạn, biết rõ rằng mình sẽ chẳng bao giờ có nhau, rằng «phép mầu» luôn ở ngoài ? tầm tay họ.

Hôm nay là ngày chót của tháng Năm, tháng của hoa muguet, tháng của nước Pháp nói không, day dứt như một chuyện tình vô vọng.

Sài-gòn đã có mưa lác đác. Lộ-trấn vẫn bụi. Hà-nội có còn oi bức, có còn «cúp điện» lia chia? Những cơn mưa tháng Sáu sẽ về...

Vĩnh biệt tháng Năm, vĩnh biệt Hà-nội, vĩnh biệt Béatrice của D.


Diễm Châu

(trích Cát bãi và gió chiều)
Read More

Wednesday, 27 May 2015

Phụ lục không liên quan


Buổi chiều nắng dốc thẳng đứng. Vào đầu mùa hạ, 5 giờ là khi nắng chói lọi nhất. Anh quỳ trên bãi cỏ, nắng trải rộng khắp cơ thể. Anh muốn mở to mắt để nhìn nhưng cuối cùng đành nheo mắt lại. Khi họng súng lạnh kề vào mang tai, trí óc anh vẫn không thể tập trung được. Anh vẫn tản mác suy nghĩ về những thứ loáng thoáng đến rồi đi.

Về cái chết, với anh nó được chia ra thành hai loại: thứ từ bên trong và thứ từ bên ngoài. Có những người được đẩy cái chết vào cơ thể. Như bây giờ, họ đang chuẩn bị đẩy cái chết vào người anh qua viên đạn. Ở vào cùng thời điểm, có người chọn cách đẩy cái chết vào cơ thể bằng thuốc, bằng kim tiêm, bằng một nhát dao, bằng dây thắt cổ.

Anh không thích sự ngoại lai này. Anh nghĩ vậy.

Có những người chết từ bên trong. Căn bệnh tỏa ra từng nhánh trong cơ thể họ. Sự rêu rã của từng bộ phận xâm chiếm dần cơ thể họ, như cái cây, bị mục ruỗng từ từ. Họ còn nhiều thời gian để ngắm nghía bước đi của thời gian, của quá trình chết chóc.

Với anh, mọi thứ đã không còn trì hoãn được nữa. Anh không còn thời gian.

Một giây sau đó, mọi suy nghĩ của anh đã tắt ngấm. Nắng rọi vào những vệt máu trên cỏ, làm chúng óng ánh như những hạt cườm.
Read More

Chuyện đây đó

Tặng anh D.



Chiến tranh nổ ra.

Một buổi chiều nọ, họ túm lấy anh ta, áp giải đến lều của ngày tổng chỉ huy.

Ngài ngồi bập bập ống tẩu, chỉ tay thẳng vào mặt anh ta và hỏi: “Họ báo cáo rằng ở chiến trường anh từ chối bắn vào quân thù? Tại sao? Chúng ta không chấp nhận thái độ hèn nhát trong quân ngũ.”
Anh cố gắng giải thích rằng anh không thật sự biết rõ họ lắm nên anh cũng không biết liệu mình bắn họ thì có ổn hay không.

“Ổn cái mả nhà anh!!! Chúng nó là kẻ thù! Anh hiểu chưa? Kẻ thù. Quân lính của nước X là kẻ thù. Quân đội của nước X là kẻ thù. Toàn bộ nước X là kẻ thù! Nhiệm vụ của anh là phải diệt trừ kẻ thù.”

Anh lại cố gắng giải thích rằng anh không hiểu lắm khái niệm kẻ thù, vì chẳng hạn như có vài người lính bên quân đội X, anh nhìn nét mặt măng sữa của họ, anh không nghĩ họ có gì gằn ghét anh hoặc gây hại cho anh cả.

Ngài tổng chỉ huy phồng má, mặt đỏ như một con cá lúc phun nọc: “Chúng nó là bè lũ xâm lăng. Dân tộc X là một lũ xấu xa. Quân cướp nước!” Và ngài nói một thôi một hồi về chuyện nước X đã tuồn những thực phẩm độc hại vào nước Y, nước X đã lấn chiếm biển đảo của nước Y, nước X đã sát hại ngư dân nước Y. Toàn bộ nước X là lũ sâu mọt cần phải bị diệt trừ.

Anh lại cố gắng phân bua rằng lúc trước, khi nước X và Y chưa xung đột, anh đi đây đi đó, cũng có gặp và quen biết một vài người của nước X. Họ thành bạn của nhau và anh không thấy họ có đặc điểm gì chung với những gì ngài chỉ huy nêu ra.

Cuối buổi chiều hôm đó, anh bị xử tử. Họ bắn một phát vào mang tai anh. Rất gọn gàng, để chấm dứt cuộc đời của một tên phản quốc, hèn nhát và ngụy biện.

SG 27.05.15


Tài liệu tham khảo:

* "Do not suppose that I have come to bring peace to the earth. I did not come to bring peace, but a sword." - Matthew 10:34

* Lương tâm - Calvino

Read More

Sunday, 24 May 2015

Niêm Hoa



Lúc M. đến nơi, em chỉ thấy đó là một vùng hoa mộc lan trắng. Những cơn mưa bụi vừa phủ xuống khắp chốn nên chồi lá nụ hoa chiu chít khắp các cành. Có những ngày M. không làm gì cả, em chỉ ngồi thật yên dưới tán cây và hít thở. Em biết những cái cây cũng đang cùng thở với em. Những bông hoa cũng đang cùng thở với em. Có đôi lúc, em nghĩ hoa, cây và em cũng đều là một. 

M. ở lại cho đến hết mùa thu rồi sang mùa đông. Không còn một chiếc lá nào cả. Chỉ có cành khô lắt leo rung theo từng trận gió lạnh. Mọi thứ đều như đã chết. Như một vườn thây ma chết. Không thể làm gì được nữa. 

M. hỏi: “Chúng ta có thể chặt hết những cây đã chết và trồng lại một khu vườn mới hay không? Em nhớ những ngày mộc lan nở trắng trời”. Bàn tay đó nhẹ nhàng vuốt tóc em và bảo: “Nếu em yêu quý những cây mộc lan khi có hoa thì cũng hãy yêu quý những cành khô trơ trụi. Mỗi cành khô là một lời hứa hẹn của cây mộc lan với em, rằng khi mùa xuân về, nó sẽ lại nở hoa cho em. Yêu quý những cành khô vì trong nó ôm ấp và nuôi dưỡng những triển vọng. Khi nhân duyên đủ đầy, hoa sẽ lại nở”. 

Nhưng mùa đông năm đó khắc nghiệt, bão và gió làm bật gốc gần hết cả khu vườn mộc lan. M. cặm cụi đi nhặt những xác cây khô về thành một đống. Em vừa đi vừa khóc. Không có lời hứa hẹn nào thành sự thật cả. Những triển vọng và hy vọng đều đã thành thây ma. 

Cuối cùng thì ngày ấm dần lên, mưa bụi của mùa xuân lại lắc rắc lên những khoảnh đất trong vườn. Những cây mộc lan còn lại xơ xác đơm vài nụ èo uột. Dưới gốc cây, hoa dại lên tím cả bãi cỏ. M. ngồi im dưới một gốc cây. Có những bông hoa mất vài ngày để nở rồi tàn. Có những bông hoa mất một vài tháng. Có những bông hoa mất một vài năm. Có những bông hoa cần vài chục năm. Có bông hoa mất cả thời gian dài như đời người để nở. 

M. ngồi im lặng. Một nụ hoa trắng quá yếu, không trụ nổi trên cành, rơi xuống vạt áo nâu của em. Hoa tím bay đầy quanh nơi em ngồi. Em nghĩ những nụ hoa mộc lan không nở nổi vào mùa xuân năm nay, chúng đều đang nở trong tâm trí em. Không một nụ hoa nào lỗi hẹn. Em cầm chiếc nụ gầy yếu lên, mỉm cười với nó và hỏi: “Vậy chúng mình gọi nhau là Niêm Hoa được không?” 


 SG, 12:15pm 24.05.15
Read More

Monday, 18 May 2015

l'abre de ma vie




Cơn mưa vẫn còn chưa dứt hẳn. Chỗ M. đứng khuất tầm nhìn nên em không thể thấy được khung cảnh bên ngoài, nhưng em nghe được tiếng mưa lộp độp rơi trên phiến lá to của mấy hàng cây ngay  lối đi. Có cả tiếng mưa gõ trên mái hiên nữa. Tiếng rơi thưa nhặt, chắc chỉ còn sót lại dai dẳng một ít mưa không nỡ đi hẳn.


Rồi M. nghe tiếng gót giày của một người bước qua một vài vũng nước. M. nghe thấy tiếng nước bắn lên đầy bất cẩn. Em nghe thấy tiếng người ấy tựa vào cửa kính. Em ngước đầu lên nhìn. Một bóng lưng áo xám, giống như bầu trời ngày hôm nay.


Em nghĩ một lúc rồi gõ nhẹ nhẹ lên cửa kính:

-          Tôi có thể giúp gì được không? Ngoài đấy có vẻ vẫn còn mưa một lúc nữa.


Người kia quay lại thật từ từ, không có vẻ giật mình chút nào. Đôi mắt xám nhìn em chậm rãi một lúc, như có một làn mưa phủ qua:

-          Không, em không thể giúp gì. Cảm ơn.


Người ấy đứng đó thêm một lúc rồi M. lại nghe tiếng những vũng nước lao xao. Lần này bước chân có vẻ cẩn trọng hơn. Trời thì đã tối. Những cái cây phiến lá to sũng nước, rỏ tóc tách lên các tầng lá của nhau rồi lại rung mình trút hết xuống đất. M. nhìn về phía những hàng cây một lúc thật lâu rồi quay lại vào căn phòng nhỏ. Trên bàn có một cái cây không biết còn sống hay đã chết, lá không biết còn xanh hay ngả vàng, hoa không biết có đơm nụ hay chết lịm trong từng nhánh cành, rễ không biết còn nằm im hay đã trồi lên khỏi mặt đất. Mưa không rơi đến được trong này.


Mỗi người trong đời đều có một mối thâm tình với một cái cây nào đó. Một mối tình không rõ ngày tháng, ngược xuôi, niên kỷ.


M. túm ngược cái cây, giũ giũ cho toàn bộ đất rơi ra khỏi rễ. Rồi em bước từ từ về phía cửa kính, chậm rãi mở cửa và từ tốn vung tay ném cái cây ra thật xa.


Rồi em không biết nó rơi về đâu nữa. Mỗi người trong đời đều giữ một mối thâm tình với một cái cây nào đó.

SG, 23:52, 17 May '15
Read More