1. Năm 2015 có lẽ là một năm trôi nhanh đến khó hiểu, nhưng nó cũng là một năm có nhiều thứ diễn ra. Nếu phải dùng một từ để diễn tả về năm 2015, có lẽ sẽ là "Bản thân", "Mình", "Myself".
2. Kỳ nghỉ xuân 2015, tôi đến Làng. Vào đêm trừ tịch, tôi nhặt một quẻ bói Kiều đêm từ chiếc chuông đồng. Tôi ngồi một lúc cũng lâu bên chiếc chuông đồng đó, nghĩ xem mình muốn biết điều chi, chọn lựa điều chi cần thiết cho mình. Buổi sáng mùng hai Tết, tôi ngồi xuống bên cô Quy Nghiêm. Thị giả của cô pha một ấm trà ngon, đốt một lò trầm thơm và ngâm câu Kiều của tôi. Tôi hỏi cô: "Thứ lỗi cho con nếu câu hỏi của con siêu hình nhưng làm sao con biết được mình là ai?". Cô Quy Nghiêm có lẽ hơn 70, cô là người Việt nhưng sống ở Belgium từ rất lâu rồi. Đôi lúc tôi nhìn thấy trong cô một người già, đôi lúc tôi nhìn thấy trong cô một đứa trẻ, đôi lúc tôi không thể nhìn ra được tuổi tác và thời gian trong cô. Cô gầy gầy, mảnh dẻ, thi thoảng tôi còn nhìn thấy trong cô một cành đào vào buổi sớm mùa xuân. Buổi sáng hôm đó, cô cho tôi một câu trả lời. Khi tôi cúi xuống cám ơn cô, nước mắt tôi rơi.
3. Tôi và cuộc đời như một con diều đứt dây. Tôi hỏi câu hỏi này không phải chỉ mới vào mùa xuân năm ngoái. Tôi hỏi nó từ năm tôi 13-14 tuổi, hỏi mãi đến năm 17-18 rồi đến tận bây giờ. Những người lớn nói tôi suy nghĩ không thực tế, những bạn bè nói tôi suy nghĩ siêu hình. Để làm chi? Hãy cứ di chuyển tiếp về phía trước như đám đông đang sống, như mọi người đang sống. Sao cứ băn khoăn hoài.
4. Kỳ nghỉ mùa xuân năm đó, vào những ngày không có thời khóa, tôi nằm đến tám giờ sáng mới dậy, mở mắt là nghe tiếng chim lích rích trên mái rơm, vách tường bằng phên nứa nên còn thơm mùi lá, trời se se lạnh và ánh sáng nhẹ nhàng hắt xiên qua khe cửa. Lúc đó tôi nằm đọc quyển Hội hè miên man của Hemingway. Đến gần cuối kỳ nghỉ thì tôi chuyển sang quyển về Duy biểu học. Thỉnh thoảng điện thoại báo tin nhắn đến. Những chuyện trò nhẹ nhàng với anh ta. Ngày tháng rất dễ chịu.
5. Năm 2014 tôi đến Làng lần đầu vào tháng 7. Năm 2015 tôi quay lại Làng thêm 3 lần nữa, thêm một lần trước Tết là lần thứ 4. Cứ sau mỗi lần quay lại, mây mù trong tôi tan bớt đi.
6. Năm tôi mới vào làm, tôi gặp chị ngay giai đoạn chị bắt đầu bước vào khủng hoảng. Câu chuyện về thời ấu thơ khủng khiếp của chị ấy, cả trường Đại học đều biết. Trước giai đoạn đó, chị là một trong những người năng nổ, hoạt bát nhất mà tôi từng biết trên đời. Lúc đó tôi không thể hiểu được vì sao một câu chuyện trong quá khứ lâu như vậy lại có thể quay trở lại quật ngã một con người. Những tổn thương của tuổi thơ không ngủ yên như mình nghĩ. Người ta lớn lên, nghĩ rằng đã vượt qua tuổi thơ, nhưng những kết sử, khúc mắc thì vẫn còn đó, cho đến một ngày, nó bật đứng dậy, sừng sững trước mặt, Tôi gần như nhìn thấy từng ngày chị ấy càng chìm sâu vào bóng tối. Nó nuốt chửng chị ấy. Cuối cùng chị ấy bỏ việc. Ba năm sau, tôi gặp lại, chị ấy gần như đã hóa điên.
7. Tháng năm và tháng sáu là một quãng thời gian khó khăn. Rất nhiều những điều trong quá khứ thức dậy trong tôi. Và rất khó để tìm được sự chia sẻ hay an ủi. Có một buổi, khi đang ở phòng tập yoga, tôi cảm thấy mình như tách lìa khỏi cơ thể mình. Nỗi khổ sở và mệt mỏi đó không chia sẻ được và rất khó hiểu với nhiều người. Não bộ của chúng ta không phân biệt được nỗi đau thể xác và nỗi đau tinh thần. Vì vậy mà đa phần khi chúng ta quá đau và mệt về tinh thần, cơ thể chúng ta cũng rệu rã. Nhưng không phải ai cũng hiểu được điều đó. Buổi sáng ngày hôm sau, khi tôi nói về chuyện này với một người bạn thân, cô ấy chỉ bảo: "Chị có trí tưởng tượng tốt thật". Tôi cảm thấy mình bơ vơ hơn bao giờ. Một cái gì giống như vực thẳm bắt đầu thành hình.
8. Tôi khóc như một đứa trẻ với cô Thoại Nghiêm. Cô để cho tôi khóc, để cho đứa trẻ 5 tuổi trong tôi khóc, để cho nó nói ra được những khổ đau từ 25 năm trước. Cái đứa trẻ đó nó ngã từ ngần đó năm mà không biết làm sao làm lành vết thương vì với người lớn vết thương đó xá gì. Và trong cái buổi chiều tháng sáu đó ở Làng, khi tôi đi ra từ phòng cô, tôi cảm giác cuối cùng cũng đã có người ôm đứa trẻ 5 tuổi đó vào lòng và nói: "Quỳnh ơi, không sao nữa đâu. Con được yêu thương mà."
9. Buổi chiều giữa tháng sáu, khi đi bộ một mình trên những con đường mòn quanh Làng, ngắm mặt trời xuống, ngắm mây đổ sang ánh vàng, tôi đột nhiên cảm nhận được lần đầu tiên trong đời sự hạnh phúc kinh hoàng của tự do. Không còn cần suy nghĩ về công việc, lo âu. Không còn cần băn khoăn xem mình có được yêu thương nữa không. Tôi không còn phải nghĩ xem ba có thương mình không, anh ta có thương mình không. Thứ tự do, thứ hạnh phúc này gần như một sự mặc khải mà tôi không diễn tả thành lời được. Có lẽ đó là một trong những khoảnh khắc tôi hạnh phúc nhất trong cuộc đời mình và tôi nói điều này hoàn toàn theo nghĩa đen.
10. Tôi từ bỏ rất nhiều mối quan hệ thân tình trong một quãng thời gian rất ngắn. Chỉ đôi ba tháng. Lòng tôi lúc đó là một cốc nước nhỏ, một vốc muối cho vào cũng đã là quá mặn, không uống được. Đa phần không phải vì giận dữ mà là vì mệt. Tôi cứ luôn cảm thấy mình có lỗi vì là bản thân mình. Mỗi khi có xung đột với một ai đó, tôi thường phải tự dằn vặt rằng tại mình quá nhạy cảm, mình quá đa cảm, yếu ớt, mình suy nghĩ quá nhiều, mình quá ngây thơ với cuộc sống, mình quá lý tưởng về cuộc đời, mình đòi hỏi quá nhiều... Những tháng giữa năm nay, tôi không còn đủ năng lượng trong mình cho những điều này nữa. Cô ấy gửi một lá thư. Anh ấy gửi sự im lặng. Chị ấy gửi một cơn giận. Tôi rã rời. Tôi bỏ chạy. Tôi không muốn cảm thấy như vậy nữa. Tôi không muốn cảm thấy mình có lỗi vì là chính mình. Tôi mệt mỏi vì bị phán xét và ép buộc thay đổi. Dù rằng tâm ý họ tốt lành. Tôi nghĩ cuối cùng sau 30 năm, tôi phải ngưng lại việc sống với mặc cảm có lỗi. Tôi chỉ muốn là bản thân mình, chấp nhận mình và yêu mình thương mình nhiều hơn. Tôi muốn ở lại cùng với bản thân mình, chăm sóc nó, chữa lành cho nó và tôi muốn ở lại cùng với những người nuôi dưỡng tôi bằng tình thương và thời gian họ dành cho tôi.
11. Cô Quy Nghiêm và cô Thoại Nghiêm cho tôi một liều thuốc, nhưng hiệu quả của nó thì phải đến những ngày gần cuối năm mới phát huy. Tôi nối lại từ từ những mối dây đã đứt trong lòng. Những kết nối từ từ định hình để tôi trả lời được câu hỏi về bản thân. Và mỗi ngày một chút, khi nhìn vào mình, cố hiểu mình, tôi cảm thấy kỳ lạ như thể đang làm quen với một người bạn mới, người mà tôi sống cùng hơn 30 năm nay nhưng không hiểu rõ buồn vui, tâm tư, tính cách. Điều dễ chịu nhất trong cuộc khám phá này là cảm giác tự do từ từ bỏ bớt được những nút thắt và không còn muốn lao ra tìm một cái gì khỏa lấp bớt chỗ trống trong lòng, bất kể đó là tình yêu, tình bạn hay công việc, sách vở... Tôi cảm thấy vui với người bạn 30 tuổi này. Tôi cũng thấy yêu mến người bạn này nữa, mặc dù dạo này bạn ấy hay bệnh tật dây dưa quá :) Đó có phải là cảm giác phải lòng chính bản thân mình?
12. Tôi vẫn làm công việc cũ, vẫn đến văn phòng cũ, ở ngôi nhà cũ. Ba mẹ vẫn như trước, bạn bè cũng vẫn như trước. Nhưng mọi chuyện dễ chịu hơn trong lòng tôi nhiều. Núi vẫn là núi, sông vẫn là sông, nhưng lòng đã khác. Cái thấy của con người về một vấn đề có thể cởi bỏ được nhiều thứ khôn tả.
13. Ở Làng tôi khóc nhiều lần vì hạnh phúc và vì xúc động. Tháng sáu, tôi khóc khi nghe một chị kể về hành trình tìm người cha hơn 20 năm. Cha chị có hai gia đình trong chiến tranh và ông muốn tránh chị, cứ mỗi lần chị tìm đến nơi, ông lại bỏ đi nơi khác. Hai mươi năm chị đi như vậy, chỉ để tìm ông, hỏi ông xem vì sao ông lại làm thế với chị. Cuối cùng chị quyết định dừng lại, chị sống một cuộc sống nuôi dưỡng tình thương trong lòng và tha thứ cho cha. Tháng mười hai, tôi khóc vì một người bố xin lỗi con trai mình trước hơn ba trăm người, ông nói rằng bố xin lỗi vì là một người bố không tốt với con. Cần rất nhiều dũng cảm và yêu thương trong lòng để có thể hiểu và dung thứ cho nhau trong cuộc đời.
12. Tôi vẫn làm công việc cũ, vẫn đến văn phòng cũ, ở ngôi nhà cũ. Ba mẹ vẫn như trước, bạn bè cũng vẫn như trước. Nhưng mọi chuyện dễ chịu hơn trong lòng tôi nhiều. Núi vẫn là núi, sông vẫn là sông, nhưng lòng đã khác. Cái thấy của con người về một vấn đề có thể cởi bỏ được nhiều thứ khôn tả.
13. Ở Làng tôi khóc nhiều lần vì hạnh phúc và vì xúc động. Tháng sáu, tôi khóc khi nghe một chị kể về hành trình tìm người cha hơn 20 năm. Cha chị có hai gia đình trong chiến tranh và ông muốn tránh chị, cứ mỗi lần chị tìm đến nơi, ông lại bỏ đi nơi khác. Hai mươi năm chị đi như vậy, chỉ để tìm ông, hỏi ông xem vì sao ông lại làm thế với chị. Cuối cùng chị quyết định dừng lại, chị sống một cuộc sống nuôi dưỡng tình thương trong lòng và tha thứ cho cha. Tháng mười hai, tôi khóc vì một người bố xin lỗi con trai mình trước hơn ba trăm người, ông nói rằng bố xin lỗi vì là một người bố không tốt với con. Cần rất nhiều dũng cảm và yêu thương trong lòng để có thể hiểu và dung thứ cho nhau trong cuộc đời.
14. Trước Tết 2 tuần, một duyên cớ khiến tôi phải quay lại Thái 3 ngày. Buổi khuya hôm đó, khi ngồi trong xe bus từ Don Muang về thành phố, tôi chảy nước mắt vì chợt nhận ra mình thương ba mình nhiều thế nào. Cô Thoại Nghiêm cho tôi một lời giải cho bài toán về tình thương của ba dành cho tôi. Còn tôi, từ lời giải của cô, tìm ra được tình cảm của mình cho ba. Tôi đã thương ba và cần tình thương đó nhiều đến mức một cách vô thức, tôi tìm kiếm những tính cách của ba trong tất cả người tình đời mình. Tôi tìm cách lấy từ họ tình thương mà tôi lẽ ra phải có được từ ba.
Nhưng mà vốn dĩ, ba không phải là một thực thể ngoài tôi.
Buổi tối đó, trên xe bus, tôi khóc một mình lặng lẽ, không phải vì đau khổ mà vì hạnh phúc. Cuối cùng, sau rất nhiều năm, tôi biết mình không còn nỗi sợ hãi bị bỏ rơi, nỗi sợ hãi thiếu thốn và đói khát tình thương. Tôi biết là mình đã được tự do.
