Vĩnh biệt tháng Năm

One Art

The art of losing isn’t hard to master;
so many things seem filled with the intent
to be lost that their loss is no disaster.

Lose something every day. Accept the fluster
of lost door keys, the hour badly spent.
The art of losing isn’t hard to master.

Then practice losing farther, losing faster:
places, and names, and where it was you meant
to travel. None of these will bring disaster.

I lost my mother’s watch. And look! my last, or
next-to-last, of three loved houses went.
The art of losing isn’t hard to master.

I lost two cities, lovely ones. And, vaster,
some realms I owned, two rivers, a continent.
I miss them, but it wasn’t a disaster.

Even losing you (the joking voice, a gesture
I love) I shan’t have lied. It’s evident
the art of losing’s not too hard to master
though it may look like (Write it!) like disaster.


Elizabeth Bishop

---

Vĩnh biệt

Em không thể là người bạn đường của tôi
Em không thể chia sẻ với tôi những khát vọng thầm kín
Tại sao ta không thể nói thẳng với nhau điều ấy
Lại loanh quanh bắt bẻ nhau về những điều nhỏ nhặt?
Trên cõi thế này có biết bao kẻ ta thương mến
Đã không thể cùng ta chung một đường
Nhưng có sao nếu những nụ cười của họ ta vẫn gặp ở không trung
Và những bờ vai vô hình vẫn tựa vào nhau trong xa vắng

[...]

Diễm Châu

---

R.I.P.*


Có những kẻ vừa chợt cười chợt nói
đã biến đi trong khoảnh khắc vô tình
ở góc đường thường khi không chờ đợi
còn thấy được một bàn tay họ vẫy...

gót chân họ nhẹ nhàng như tà áo
đôi khi mềm như mái tóc dòng sông
nụ cười tươi và đôi mắt rất trong
còn thoáng hiện trong chiều vàng ảo não

họ đứng đợi dưới mái vòm thiên cổ
hoặc đuổi theo khi mình chợt bước nhanh
và buồn rầu trong tiếng gọi thất thanh
như báo trước những điều mình lầm lỡ...

hỡi chiếc bóng vừa nhìn tôi lần cuối
và theo tôi về dưới mái giáo đường
xin hãy khóc cùng tôi điều oan trái
và nghỉ yên trong tình mộng phi thường.

Diễm Châu

---

Vĩnh biệt tháng Năm

Lộ-trấn, 31.05.05



Béatrice...,

Hôm nay là ngày cuối tháng Năm, tháng của hoa muguet, tháng của nước Pháp nói không, day dứt như một chuyện tình còn dang dở.

Cánh cửa mở vào trống không đã được hỏi tới, đã trả lời, giải thích mọi sự bằng một lý do thiết thực, có tính cách sinh học! Không ai có thể phủ nhận sự-có-vẻ-khách-quan của lý do nêu ra. Đồng thời, giọng điệu cam đành, chấp nhận một cách đương nhiên... của nơi hoang vắng, có thể bao hàm sự chịu đựng, «cực kỳ lễ độ», đối với bạn bè, khác hẳn dáng vẻ hân hoan, tha thiết, mời gọi... cách đây chưa lâu...

Im lặng ở đây, ở đó, chứa chất cái «oi bức» của một vài điều vẫn-không-thể-nói, vẫn-không-thể-hiểu; và dĩ nhiên, lý do sinh học, dù chính xác đến đâu, có ảnh hưởng đến đâu, vẫn không thể giải thích được trọn vẹn, vì đã rõ là nó ở ngoài đề! Người về vẫn không muốn xác nhận sự thất bại hoàn toàn của lý trí, tuy bắt buộc phải ý thức : sự đổ vỡ tình cảm hầu như đã tuyệt đối, với hay bất chấp ý kiến của mọi lương y! Nơi kẻ ấy, tính tuyệt đối... bất-trị của những tín đồ nguyên thủy cũng lộ ra !...

Còn lại trong một đêm xa sau là hình ảnh Béatrice và D(ante) đang líu ríu bên nhau bước quanh hồ, chỉ trỏ một cuốn sách nói về họ, cười nhè nhẹ rồi biến mất... Thế tuy nhiên, ấy cũng chỉ là một viễn ảnh quá... lạc quan của những người lãng mạn, biết rõ rằng mình sẽ chẳng bao giờ có nhau, rằng «phép mầu» luôn ở ngoài ? tầm tay họ.

Hôm nay là ngày chót của tháng Năm, tháng của hoa muguet, tháng của nước Pháp nói không, day dứt như một chuyện tình vô vọng.

Sài-gòn đã có mưa lác đác. Lộ-trấn vẫn bụi. Hà-nội có còn oi bức, có còn «cúp điện» lia chia? Những cơn mưa tháng Sáu sẽ về...

Vĩnh biệt tháng Năm, vĩnh biệt Hà-nội, vĩnh biệt Béatrice của D.

Diễm Châu

(trích Cát bãi và gió chiều)

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Phụ lục không liên quan

Buổi chiều nắng dốc thẳng đứng. Vào đầu mùa hạ, 5 giờ là khi nắng chói lọi nhất. Anh quỳ trên bãi cỏ, nắng trải rộng khắp cơ thể. Anh muốn mở to mắt để nhìn nhưng cuối cùng đành nheo mắt lại. Khi họng súng lạnh kề vào mang tai, trí óc anh vẫn không thể tập trung được. Anh vẫn tản mác suy nghĩ về những thứ loáng thoáng đến rồi đi.

Về cái chết, với anh nó được chia ra thành hai loại: thứ từ bên trong và thứ từ bên ngoài. Có những người được đẩy cái chết vào cơ thể. Như bây giờ, họ đang chuẩn bị đẩy cái chết vào người anh qua viên đạn. Ở vào cùng thời điểm, có người chọn cách đẩy cái chết vào cơ thể bằng thuốc, bằng kim tiêm, bằng một nhát dao, bằng dây thắt cổ.

Anh không thích sự ngoại lai này. Anh nghĩ vậy.

Có những người chết từ bên trong. Căn bệnh tỏa ra từng nhánh trong cơ thể họ. Sự rêu rã của từng bộ phận xâm chiếm dần cơ thể họ, như cái cây, bị mục ruỗng từ từ. Họ còn nhiều thời gian để ngắm nghía bước đi của thời gian, của quá trình chết chóc.

Với anh, mọi thứ đã không còn trì hoãn được nữa. Anh không còn thời gian.

Một giây sau đó, mọi suy nghĩ của anh đã tắt ngấm. Nắng rọi vào những vệt máu trên cỏ, làm chúng óng ánh như những hạt cườm.

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Chuyện đây đó

Tặng anh D.

Chiến tranh nổ ra.

Một buổi chiều nọ, họ túm lấy anh ta, áp giải đến lều của ngày tổng chỉ huy.

Ngài ngồi bập bập ống tẩu, chỉ tay thẳng vào mặt anh ta và hỏi: “Họ báo cáo rằng ở chiến trường anh từ chối bắn vào quân thù? Tại sao? Chúng ta không chấp nhận thái độ hèn nhát trong quân ngũ.”

Anh cố gắng giải thích rằng anh không thật sự biết rõ họ lắm nên anh cũng không biết liệu mình bắn họ thì có ổn hay không.

“Ổn cái mả nhà anh!!! Chúng nó là kẻ thù! Anh hiểu chưa? Kẻ thù. Quân lính của nước X là kẻ thù. Quân đội của nước X là kẻ thù. Toàn bộ nước X là kẻ thù! Nhiệm vụ của anh là phải diệt trừ kẻ thù.”

Anh lại cố gắng giải thích rằng anh không hiểu lắm khái niệm kẻ thù, vì chẳng hạn như có vài người lính bên quân đội X, anh nhìn nét mặt măng sữa của họ, anh không nghĩ họ có gì gằn ghét anh hoặc gây hại cho anh cả.

Ngài tổng chỉ huy phồng má, mặt đỏ như một con cá lúc phun nọc: “Chúng nó là bè lũ xâm lăng. Dân tộc X là một lũ xấu xa. Quân cướp nước!” Và ngài nói một thôi một hồi về chuyện nước X đã tuồn những thực phẩm độc hại vào nước Y, nước X đã lấn chiếm biển đảo của nước Y, nước X đã sát hại ngư dân nước Y. Toàn bộ nước X là lũ sâu mọt cần phải bị diệt trừ.

Anh lại cố gắng phân bua rằng lúc trước, khi nước X và Y chưa xung đột, anh đi đây đi đó, cũng có gặp và quen biết một vài người của nước X. Họ thành bạn của nhau và anh không thấy họ có đặc điểm gì chung với những gì ngài chỉ huy nêu ra.

Cuối buổi chiều hôm đó, anh bị xử tử. Họ bắn một phát vào mang tai anh. Rất gọn gàng, để chấm dứt cuộc đời của một tên phản quốc, hèn nhát và ngụy biện.

SG 27.05.15


Tài liệu tham khảo:

* "Do not suppose that I have come to bring peace to the earth. I did not come to bring peace, but a sword." - Matthew 10:34

* Lương tâm - Calvino

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Niêm Hoa

Lúc M. đến nơi, em chỉ thấy đó là một vùng hoa mộc lan trắng. Những cơn mưa bụi vừa phủ xuống khắp chốn nên chồi lá nụ hoa chiu chít khắp các cành. Có những ngày M. không làm gì cả, em chỉ ngồi thật yên dưới tán cây và hít thở. Em biết những cái cây cũng đang cùng thở với em. Những bông hoa cũng đang cùng thở với em. Có đôi lúc, em nghĩ hoa, cây và em cũng đều là một. 

M. ở lại cho đến hết mùa thu rồi sang mùa đông. Không còn một chiếc lá nào cả. Chỉ có cành khô lắt leo rung theo từng trận gió lạnh. Mọi thứ đều như đã chết. Như một vườn thây ma chết. Không thể làm gì được nữa. 

M. hỏi: “Chúng ta có thể chặt hết những cây đã chết và trồng lại một khu vườn mới hay không? Em nhớ những ngày mộc lan nở trắng trời”. Bàn tay đó nhẹ nhàng vuốt tóc em và bảo: “Nếu em yêu quý những cây mộc lan khi có hoa thì cũng hãy yêu quý những cành khô trơ trụi. Mỗi cành khô là một lời hứa hẹn của cây mộc lan với em, rằng khi mùa xuân về, nó sẽ lại nở hoa cho em. Yêu quý những cành khô vì trong nó ôm ấp và nuôi dưỡng những triển vọng. Khi nhân duyên đủ đầy, hoa sẽ lại nở”. 

Nhưng mùa đông năm đó khắc nghiệt, bão và gió làm bật gốc gần hết cả khu vườn mộc lan. M. cặm cụi đi nhặt những xác cây khô về thành một đống. Em vừa đi vừa khóc. Không có lời hứa hẹn nào thành sự thật cả. Những triển vọng và hy vọng đều đã thành thây ma. 

Cuối cùng thì ngày ấm dần lên, mưa bụi của mùa xuân lại lắc rắc lên những khoảnh đất trong vườn. Những cây mộc lan còn lại xơ xác đơm vài nụ èo uột. Dưới gốc cây, hoa dại lên tím cả bãi cỏ. M. ngồi im dưới một gốc cây. Có những bông hoa mất vài ngày để nở rồi tàn. Có những bông hoa mất một vài tháng. Có những bông hoa mất một vài năm. Có những bông hoa cần vài chục năm. Có bông hoa mất cả thời gian dài như đời người để nở. 

M. ngồi im lặng. Một nụ hoa trắng quá yếu, không trụ nổi trên cành, rơi xuống vạt áo nâu của em. Hoa tím bay đầy quanh nơi em ngồi. Em nghĩ những nụ hoa mộc lan không nở nổi vào mùa xuân năm nay, chúng đều đang nở trong tâm trí em. Không một nụ hoa nào lỗi hẹn. Em cầm chiếc nụ gầy yếu lên, mỉm cười với nó và hỏi: “Vậy chúng mình gọi nhau là Niêm Hoa được không?” 

 SG, 12:15pm 24.05.15

Read More

Posted by : Man vu

Share:

l'abre de ma vie

Cơn mưa vẫn còn chưa dứt hẳn. Chỗ M. đứng khuất tầm nhìn nên em không thể thấy được khung cảnh bên ngoài, nhưng em nghe được tiếng mưa lộp độp rơi trên phiến lá to của mấy hàng cây ngay  lối đi. Có cả tiếng mưa gõ trên mái hiên nữa. Tiếng rơi thưa nhặt, chắc chỉ còn sót lại dai dẳng một ít mưa không nỡ đi hẳn.

Rồi M. nghe tiếng gót giày của một người bước qua một vài vũng nước. M. nghe thấy tiếng nước bắn lên đầy bất cẩn. Em nghe thấy tiếng người ấy tựa vào cửa kính. Em ngước đầu lên nhìn. Một bóng lưng áo xám, giống như bầu trời ngày hôm nay.

Em nghĩ một lúc rồi gõ nhẹ nhẹ lên cửa kính:

-          Tôi có thể giúp gì được không? Ngoài đấy có vẻ vẫn còn mưa một lúc nữa.

Người kia quay lại thật từ từ, không có vẻ giật mình chút nào. Đôi mắt xám nhìn em chậm rãi một lúc, như có một làn mưa phủ qua:

-          Không, em không thể giúp gì. Cảm ơn.

Người ấy đứng đó thêm một lúc rồi M. lại nghe tiếng những vũng nước lao xao. Lần này bước chân có vẻ cẩn trọng hơn. Trời thì đã tối. Những cái cây phiến lá to sũng nước, rỏ tóc tách lên các tầng lá của nhau rồi lại rung mình trút hết xuống đất. M. nhìn về phía những hàng cây một lúc thật lâu rồi quay lại vào căn phòng nhỏ. Trên bàn có một cái cây không biết còn sống hay đã chết, lá không biết còn xanh hay ngả vàng, hoa không biết có đơm nụ hay chết lịm trong từng nhánh cành, rễ không biết còn nằm im hay đã trồi lên khỏi mặt đất. Mưa không rơi đến được trong này.

Mỗi người trong đời đều có một mối thâm tình với một cái cây nào đó. Một mối tình không rõ ngày tháng, ngược xuôi, niên kỷ.

M. túm ngược cái cây, giũ giũ cho toàn bộ đất rơi ra khỏi rễ. Rồi em bước từ từ về phía cửa kính, chậm rãi mở cửa và từ tốn vung tay ném cái cây ra thật xa.

Rồi em không biết nó rơi về đâu nữa. Mỗi người trong đời đều giữ một mối thâm tình với một cái cây nào đó.

SG, 23:52, 17 May '15

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Al Safer - Ateh

"Em như cô gái có thói quen dậy muộn vào buổi sáng, đến khi lấy chồng ở làng bên và lần đầu tiên trong đời phải dậy sớm, nhìn thấy sương giá trên cánh đồng, cô liền bảo mẹ chồng : “Ở làng con không có cái này!” Cũng như cô ta, em nghĩ trên đời không có tình yêu bởi em chẳng bao giờ dậy đủ sớm để gặp được tình yêu, dù sáng nào tình yêu cũng đến đúng giờ."

(Từ điển Khazar)

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Tình thương

Khi nhìn vào thực sự của đời sống hằng ngày, sẽ thấy được rằng tình thương vẫn có thể là một cảm giác đau buồn. Thương nhau chưa chắc đã giúp được nhau. Câu cửa miệng thường hay nói, tai thường hay nghe là: "Thấy thương quá mà không biết làm sao cứu!"

Có nghĩa là tình thương vẫn có thể bất lực. Nhiều tình thương đến mức nào thì cũng có lúc không giúp ích chi được cả. Tình thương không giải quyết được vấn đề. Lớn lao và bản năng đến như tình mẹ con mà cũng vẫn có trường hợp mẹ không cứu nổi con.

Thể nghiệm về thứ tình thương bất lực này là một sự dày vò khốn khổ cho tâm hồn. Thương nhau trong bế tắc. Đến bây giờ, bỗng nhiên thấy nền tảng của một tòa lâu đài lung lay. Tiền bạc cũng không cứu được người thương, địa vị, quyền lực cũng không, giờ ngay cả đến tình thương cũng không. Người thương của mình dù có được cho đầy đủ tất cả những điều kiện kia, họ vẫn khổ sở oằn oại. Và mình thì vẫn cứ đi vòng quanh mà than vãn: "Thương quá mà không biết làm sao cứu!"

Làm sao cứu? Tình thương không giải pháp là một căn bệnh trầm kha. Vì nó thiếu cái hiểu biết và sự an tĩnh. Khi thương quá, mờ cả mắt, mờ cả lối đi, ta hay có xu hướng chạy theo nỗi khổ của kẻ kia để an ủi, xoa dịu. Nhưng khi chạy đi cũng đồng nghĩa với việc lòng rối loạn, không còn an tĩnh để suy xét, để hiểu. Mặt hồ nay đã dậy sóng, đâu còn tĩnh lặng mà nhìn rõ điều gì.

Việc đầu tiên có lẽ phải tập đó là bỏ xuống thói quen đi tìm giải pháp. Giải pháp là thứ không thể đi tìm mà thấy. Giải pháp là thứ đến trên đường đi, khi ta đi chậm rãi, chân tiếp đất và có hơi thở nhẹ nhàng, sâu lắng. Lúc đó trời quang mây tạnh, những cảm xúc mạnh và những đám mây đen cũng dần tan. Sư Ôn nói hai người dù có tiếp xúc thân cận đến mức nào đi nữa, hai xác thịt có hòa vào nhau đi nữa thì vẫn còn đó hai vũ trụ riêng bí mật. Đừng nghĩ rằng mình tan vào kẻ kia thì có thể hiểu được họ, huống gì là cứu họ khỏi nỗi khổ. Sự trống rỗng của những con người vẫn còn nguyên vẹn đó. Bản thân mình nếu không đứng lại thì cũng không thể cứu chính mình và cứu ai cả. Đến một lúc nào đó thì biết là nên buông bỏ con đường, đừng quá chăm chú vào con đường. Khi đó đường ra sẽ hiển lộ.

Vấn đề của tình thương là một vấn đề sẽ còn quay đi trở lại nhiều lần nữa trong cuộc đời. Sẽ vẫn còn đó những cơn đau khốn khổ vì cảm giác bất lực và vô dụng của tình thương. Thương mà không cứu được, không chuyển hóa được. Nhưng mỗi lần như vậy, như lần này, sẽ lại tự nhận ra thêm những điều để đi đến gần với Bụt hơn. Ngài Quán Thế Âm đã thương như thế nào vậy? Tình thương của Bụt, của ngài là một điều không phải bàn cãi, không phải tranh luận, vì tự bản thân mình khi khổ sở, đau buồn ngồi xuống bên ngài đều cảm nhận được tình thương của ngài đang nâng đỡ mình. Dù ngài không nói điều gì cả, không làm gì cả, nhưng sự hiện diện và che chở của ngài làm cho mình an tĩnh xuống rất nhiều. Cái ngày mà mình viết nguyện quy y, mình viết rằng nguyện học theo hạnh từ ái của ngài, vì vậy mà họ đặt tên cho mình là Từ Ái. Mình đã học thương và đã làm những gì để đi theo sự từ ái đó của ngài?

Read More

Posted by : Man vu

Share: