Trăng câu liêm

1. 

Năm mười bốn tuổi, sau khi thi đỗ vào một trường chuyên, tôi được mẹ gửi ra Huế. Sau rất nhiều ngày rong ruổi lang thang ở những nội điện, lăng tẩm và giang nắng trên những con đường ngoại thành, tôi được đưa đến thăm một ngôi mộ. Huế là một thành phố đầy những mộ phần của những sĩ phu. Người sống, kẻ chết chen lẫn nhau. Nỗi bi oán của tâm sự ngày cũ kéo chùng xuống nhịp thở thời đương đại.

Năm 2000, trước cửa mộ chỉ có vài đứa bé đang chơi bắn bi và đánh bài. Cỏ mọc ngang người, dây hoa tigon vắt từ mái nhà lan xuống lòa xòa. Lúc đó là lần đầu tiên tôi nghe nhắc về tên của ông, người trùng tên tôi. Buổi trưa hôm đó, sau khi dạt cỏ ra để vào thắp nén hương, tôi đứng nhìn hai dòng chữ khắc hai bên mộ. Người đồng hành của tôi hơn tôi ba mươi tuổi, chỉ thở dài bảo : "Năm xưa... thế mà như bây giờ đây"

2. 

Nền giáo dục của người Pháp cộng với nền nho học ở vào buổi tân cựu giao thời đào tạo ra những tinh anh trí thức mà sau này có lẽ không cách gì có lại được nữa. Dù là ở quan trường chính trị hay trong trang viết vẫn có sự khẳng khái, chính trực, quan thiết về vận mệnh quốc gia. Khi đọc văn thơ, chính luận thì thấy sự sáng trong, thấu suốt, rành mạch, chặt chẽ. Mà cuộc đời thì có nỗi u ẩn, có niềm tâm sự lại cũng có sự thong dong. 

Mỗi khi nghĩ lại về những con người thời đại đó, lòng cảm thấy vừa tiếc nuối vừa được an ủi về phẩm chất dân tộc. Giống như nhìn sâu vào một bình địa sau trận bomb, biết trước đây đã từng là cánh đồng xanh và ở sâu dưới lòng đất vẫn còn những hạt mầm chưa đủ nhân duyên trở mình dậy. Nhưng hẳn là sẽ đến một ngày nào đó, như cây cỏ đã trở xanh dậy trên nền xác ngôi làng ở Chernobyl.

3.

Sau những tháng an trí ở Hoa Đường, ông bị giết trong một đêm trăng câu liêm. Năm đó ông chỉ mới 52 tuổi.

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Dòng sông

Hôm qua tôi mơ thấy một dòng sông, nước màu lục sẫm. Mép nước không quá sâu. Phía bên kia bờ chỉ thấy một viền xanh nhàn nhạt, cây cối hay làng mạc hay điều gì không rõ, chìm nhẹ trong sương mờ. Cảm giác nhẹ nhàng của dòng sông vẫn còn vương lại trong đầu tôi đến tận trưa nay.

Có đôi lúc tỉnh lại từ một giấc mơ, cảm thấy rất biết ơn tàng thức của mình. Nó như một khu vườn cần mẫn nhận những hạt giống, âm thầm cày xới và gieo trồng. Khi cơ thể tôi nằm ngủ yên, nó vẫn tiếp tục làm việc. Nhiều lần, tỉnh dậy từ một giấc mơ quá đẹp, quá trái ngược với thực tế, tôi biết tàng thức mình đang cố gắng vỗ về an ủi mình. Trong những giấc mơ đó, tôi trò chuyện với những người tôi không còn gặp nữa, chữa lành những thương tổn, ôm ấp những buồn khổ, hiểu lầm. Và cũng có khi nó gieo vào trong tôi ý thức về bản chất của tình trạng lênh đênh hiện tại. Càng nghĩ nhiều về những giấc mơ thì lại càng hiểu rõ về bản thân mình hơn. Trong những giấc ngủ, tôi tỉnh táo nhiều hơn về cuộc sống.

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Little Ida's Flowers

1. Hai cảnh mà tôi rất thích trong phim Ida của Pawlikowsky: cảnh người dì tự tử và cảnh "And then" ở cuối phim.

Đã lâu chưa thấy cảnh một cái chết đẹp như vậy, ít ra là từ sau Antichrist với cảnh đứa bé ngã từ tầng cao xuống như một bông tuyết mong manh giữa trời mùa đông.

https://www.youtube.com/watch?v=jdgSG91w-Ec

Cô ấy không có sự chìm đắm im lặng, không có một lời trần tình, cũng không có sự hoảng loạn của những người tự tử thông thường. Cô ấy bận rộn sửa soạn như người ta thức dậy hằng ngày, mặc bộ áo váy, hút điếu thuốc, uống tách trà rồi đi làm. Mọi thứ trơn tru, tự nhiên. Giống như thể mỗi ngày người ta đều làm vậy. Mỗi ngày đều tiệm cận cái chết, như thể nó là việc diễn ra đều đặn. Rồi bất ngờ cô ấy nghiêng người qua cửa sổ. Dứt khoát không chút do dự. Rơi xuống như một đóa hoa tàn sau buổi tiệc đêm.


2.

https://www.youtube.com/watch?v=uMnNstg9hI4

Ida thức dậy. Những chuỗi đối thoại ngắn. Hầu như Ida không nói gì ngoại trừ câu hỏi : "Rồi sao nữa?"

Chẳng có gì. Một đời sống bình thường như những cuộc đời ngoài kia. Một buổi hòa nhạc, một con chó, một anh chồng, một gia đình.

Rồi sao nữa?

Rồi sao nữa?

Rồi sao nữa.

...

Read More

Posted by : Man vu

Share:

còn một sớm thương nhau

1. Bạn đồng hành là một người có rất nhiều nỗi sợ. Chị sợ ở một mình trong căn nhà vắng, sợ ngồi trong bóng tối, sợ không khí tĩnh lặng trong khu rừng gần nhà, sợ con đường làng vắng vẻ.

Tôi nói với chị rằng thật ra tất cả những nỗi sợ đó chỉ là phân mảnh của việc sợ chết.

2. Buổi sáng sớm, cô Tịnh Hằng dắt chúng tôi băng qua nhiều cánh đồng cỏ, hoa cúc trắng, những trảng lúa mì đang nhú đòng. Sương còn đọng trên lá cỏ, xung quanh bừng sáng như thể châu ngọc lấp lánh xung quanh. Vạt áo nâu ướt đầm sương sớm. Những dải hoa cúc trắng cao ngang người. Nhưng tất cả sự lộng lẫy của sớm mai đó vẫn không trấn áp nổi nỗi sợ trong lòng người bạn đồng hành. Chúng tôi ngồi chơ vơ trên ngọn đồi, nhìn mặt trời lên.

3. Khi đi trên con đường dẫn lên ngôi làng ở Loubès Bernac, tôi nói với chị rằng chúng ta thật đáng buồn. Chúng ta vốn sống yên ấm trong thiên nhiên. Thế mà giờ đây chúng ta như giống loài đi lạc. Chúng ta náu mình trong những đô thị bê tông cốt thép lâu đến nỗi việc bước đi trong một khu rừng gần nhà cũng làm chúng ta sợ phát khiếp. Chúng ta trở thành một loại động vật đô thị, chỉ còn ưa những cây bụi, cây thưa lá, cây ăn quả, hoa nhỏ và bonsai. Domesticated plants. Chúng ta thuần hóa cây cối. Bê tông thuần hóa chúng ta.

4. Có một vài phút, lúc dừng lại chờ đèn giao thông, tôi ngẩng đầu nhìn những tán cây trên đường Bà Huyện Thanh Quan. Một giống loài có thể vươn cao, vững chãi, chậm rãi tạo ra cảm giác yên bình đến vậy. Một người bạn của tôi nói rằng mối quan tâm lớn nhất của Bảo Bình (và có thể cũng là nhiều người khác) là về con người. Tôi cố gắng để mình không phải nhìn và nghĩ con người quá nhiều, nhất là về anh. Thông thường, tôi sẽ nhìn một cái cây, thở một hơi thật sâu, lại nhìn lại cái cây lần nữa. Không một cái cây nào, bất kể trong đô thị mệt mỏi hay giữa rừng hoang u tịch từng làm tôi đau lòng. Không một cây nào.

5. Tôi gửi một bức ảnh cánh đồng hoa poppies nở đỏ vạt đất cho anh. Tôi nói rằng khi ở trong thiên nhiên như vậy thì hiểu được vì sao mình được chữa lành. Tôi nghĩ anh không hiểu hoặc không có thời gian để thấu hiểu một bông hoa. Đời sống của đô thị nuốt chửng những hội thoại và nuốt chửng chúng ta rồi.

6. George Orwell viết trong 1984 như vầy: "Perhaps one did not want to be loved so much as to be understood."

Perhaps.

Read More

Posted by : Man vu

Share:

thuyền nhân

Rất khó để đoán được tuổi của cô ấy. Gương mặt đó có những nét vừa già vừa trẻ. Già như một bà già đã sáu mươi và trẻ như đứa trẻ mới lên tám. 

Phong thái cô ấy nhanh nhẹn, vóc người thanh mảnh, nụ cười trong trẻo như còn sót lại từ tuổi thơ.

Ngày thứ hai của khóa Tiếp hiện, thiền sinh vẫn lục tục đến từ khắp nơi nên buổi trưa chúng tôi được ăn trưa tự do. 

Cô Hòa Hợp mời cô ấy cùng ăn trưa với chúng tôi. Bọn tôi ngồi ở chòi gỗ nhỏ, trông ra hồ sen.

Ăn xong, chúng tôi rì rầm trò chuyện. Tiếng Việt của cô ngập ngừng, như đứa trẻ cố tìm cách lôi ra những từ vựng cần thiết trong đầu.

Nhiều năm tháng trước, trướ khi đặt chân đến Thụy Sỹ, cô ấy là một thuyền nhân. Khi nghe thấy cụm từ này, đầu óc tôi nhớ đến hai vị tu sĩ tự sát trên con tàu ở Nha Trang, nhớ đến cướp biển và đứa trẻ bị vứt xuống biển khơi, nhớ đến bài thơ của Thầy,...

Lúc đó cô ấy chỉ mới mười hai hay mười bốn chi đó. Tàu lênh đênh trên biển nhiều ngày trời. Cướp hoành hành ngang dọc. Con tàu bị cướp bóc đến ba lần. Lần thứ nhất, người ta mất toàn bộ đồ đạc. Lần thứ hai, mất hết máy móc để tàu chạy, đến cái la bàn cũng không còn. Sóng vùi dập không biết trôi về đâu. Nước cạn, lương thực cạn, xăng dầu cạn...

Toán cướp biển thứ ba ập đến. Những con người nhàu nát và ngơ ngác bị lùa sang một con tàu khác để bọn cướp có thể lục soát. Cả tàu trống trơn, vô hồn như cái xác dật dờ. Rồi bọn cướp không mót được bất kỳ thứ gì. Chúng lại lùa người về.

Trên tàu có một nồi cơm mới nấu. Một nồi cơm to. Bọn cướp đã nấu nồi cơm đó, sau khi tìm khắp nơi không thấy còn lại một mẩu vụn lương thực nào. Và chúng rẽ sóng, đi mất, để lại những con người vẫn còn bàng hoàng trước nồi cơm nghi ngút khói.

Tôi nghĩ trong vắt cơm năm đó hẳn trộn nước mắt của rất nhiều người.

Chừng vài ngày sau con tàu dạt vào một hòn đảo của Mã Lai. Rồi một con tàu của Thụy Sỹ chấp nhận mang họ về châu Âu. Trong số những thuyền nhân đó, có một cô bé giữ đươc mãi nụ cười của trẻ thơ, vì vắt cơm năm nào có một giọt từ bi của những bồ tát hiện ra dưới thân cướp biển.

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Père Lachaise

Ý tưởng chạy trốn đến một nơi nào đó để ngắm một thứ gì thật đẹp cứ nung nấu mãi trong đầu tôi, nhất là trong những chuỗi ngày mà mọi thứ đều ngập ngừng, dang dở. Ngày hôm trước, khi tôi đang mải ngắm một chiếc đèn chùm rất đẹp và nghĩ về Marie Antoinette thì lại nhận tin máy bay hủy chuyến của tôi vì phi công đình công. Cái đèn pha lê lộng lẫy gượng gạo nhìn tôi lúng túng gọi cả chục cuộc điện thoại dàn xếp vé mới. 

Vì thế sáng sớm hôm sau, tôi bỏ lại hết hai người đồng hành để chạy đến nghĩa trang, nơi tôi biết chắc chắn mình được yên tĩnh với một điều thật đẹp. Trước đây, khi đến một thành phố lạ, tôi cũng thường hay có thói quen đến thăm một nghĩa trang nào đó. Trong những thành phố bận rộn, náo nhiệt, nghĩa trang là nơi an bình nhất để mình được ở yên một mình. Phần lớn bạn đồng hành nghĩ ý tưởng này có vẻ không bình thường, vì vậy tôi được an ổn đi một mình, không phải bận lòng về bất kỳ người nào đi theo. Tôi chẳng quen biết ai ở nghĩa trang, cả người sống lẫn người chết, vì vậy tôi không bị cảm giác tiếc thương lấn át việc ngắm nhìn và đi dạo. 

Việc chiêm ngưỡng những gì còn lại sau khi cái chết diễn ra khiến cho tôi cảm thấy dễ chịu. Phần lớn những khổ ải của cuộc đời đã hết. Những nấm mộ đẹp, những bức tượng đồng đã ánh xanh, những tán cây rợp mát, những lối đi thoai thoải như thể rót vào người tôi sự tĩnh lặng và cả sự sống. Trong những nghĩa trang, tôi cảm thấy thân thiết với con người hơn. Sẽ không ai hỏi ai điều gì. Không còn dằn vặt nhau vì sao không có hồi âm, trao đổi. Sự im lặng được chấp nhận ở đây. Ở đây có hàng trăm cuộc đời, hàng trăm mối tình dang dở hoặc sung sướng, hàng trăm nỗi đau khổ lẫn hân hoan của cuộc đời. Có đứa anh nhi lìa bỏ cuộc đời từ sớm, có thiếu nữ, thanh niên lìa bỏ tuổi xuân, có người già nua đến nỗi mắt không còn thấy được lóng tay lóng chân mình nữa. Nhưng họ đều đang ngủ yên rồi. Có những nấm mộ từ hơn 200 năm trước. Có nấm mộ mới vừa lấp trong năm nay. Mọi chuyện đã yên ổn cả rồi. Không còn gì phải lo lắng nữa. Không còn tình yêu nào giày vò họ nữa. Không còn bệnh tật nào làm hao mòn họ nữa.

Cuối cùng, tôi hỏi xin nghĩa trang có thể rộng lòng cho tôi một chiếc lá. Chừng độ dăm bước chân, tôi gặp một nhành lá vàng đã lìa cành, hẳn là trong đêm qua. Tôi cầm lấy. Tôi cảm thấy an lòng hơn. Tôi có thể không chắc chắn mình sống tiếp ra sao nhưng tôi có được một lời cam kết, minh định rằng mai sau mình cũng sẽ có được sự an ổn cuối cùng đó. Quá đẹp, đến nao lòng.

Read More

Posted by : Man vu

Share:

Dòng sông có đủ thương tâm?

Chị Bình hẹn tôi lúc 8h ở Pont Neuf. Tôi nhắn tin báo sẽ đến trễ. Tôi gặp trục trặc với tủ gửi hành lý ở gare Monparnasse. Tôi phải khuân toàn bộ gần 20kg theo người từ gare đi đến Pont Neuf. Chuyến đi nhiều trục trặc và bão táp: visa trễ, phải mua lại vé máy bay mới, bị móc túi, mất tablet ở Gare du Nord, tàu đình công, máy bay đình công, lại hủy vé máy bay, chỗ ở tại Bordeaux bị trộm viếng thăm, khoắng hết một mớ đồ,... Sau ngần đó rắc rối, 20kg hành lý vác đi giữa Paris là một điều không còn làm tôi ngạc nhiên nữa. À Paris, Paris.

Tôi chỉ biết chị Bình qua facebook và blog của chị, vào năm ngoái, khi hai anh chị đạp xe từ Paris về Hà Nội. Thế rồi thi thoảng bọn tôi ồ à với nhau về những chuyến đi, nhất là Georgia.

Buổi chiều ở Pont Neuf là lần đầu tôi gặp chị. Tôi nhận ra chị ngay tức thì. Chị đứng quay mặt về phía dòng sông Seine. Nước dâng ngập tràn cả hai bờ. Tôi chào chị, chị mỉm cười bảo đứng nhìn dòng sông một chút đi em.

Và chúng tôi đứng đó, thở một chút. Trời tám giờ nhiều mây, vẫn còn sáng. Nước sông cuộn đầy mắt tôi. Một trăm năm rồi sông Seine mới trở mình dâng nước cao thế này. Một trăm năm rồi tôi mới đứng lại, chỉ nhìn dòng sông là một dòng sông. Sự nhẹ nhàng của bữa tối và những trò chuyện thân tình làm dịu lại tim tôi.

Rồi đến bây giờ, tôi vẫn còn nhớ lúc chị ngoảnh lại, nói: em đứng nhìn dòng sông một chút đi em...

Read More

Posted by : Man vu

Share: