Cinque Terre giữa trời và biển

Bài đăng trên Harper Bazaar Vietnam số 06/2015

Vào những ngày trời xám, hơi lạnh quấn lấy gót chân, tôi thường có ước muốn được nhìn thấy những màu sắc ấm áp từ một hoặc hai đóa hoa, một phiến lá xanh, một mảng trời nắng. Vì thế, tôi xỏ giày, quàng khăn và lấy chuyến tàu sớm nhất đến với năm ngôi làng của vùng biển Liguria. Không biết là do hơi biển ấm áp, gió biển dịu dàng hay do những ngôi nhà vốn luôn giữ sắc ấm trong từng màu tường, ô cửa mà hoa cỏ ở xứ này dường như lúc nào cũng rực rỡ, ngay cả vào những ngày đông lạnh lẽo nhất.

Đông Tây xuôi ngược, thương hải tang điền, có những địa danh đổi vận xoay vần đến không ngờ. Mười mấy thế kỷ trước, có ai ngờ thị trấn nhỏ Lutecia bên bờ sông Seine có lúc trở thành kinh đô ánh sáng Paris. Cũng có ai ngờ năm rẻo đất nhỏ đổ ra biển, như năm ngón tay duỗi vào biển xanh của Liguria lại thành một trong những nơi luôn nằm trong tâm tưởng của bao người. Cinque Terre vốn chỉ là một cụm làng chài giản dị, nhìn ra Địa Trung Hải. Ngay đến cái tên cũng không thể mộc mạc hơn : Năm Dải Đất, bao gồm : Monterosso, Vernazza, Corniglia, Manarola và Riomaggiore. Lịch sử của Cinque Terre bắt đầu từ nửa cuối thế kỷ thứ X. Sau một thời gian dài loạn lạc chiến tranh, những người dân đã di chuyển dần từ núi xuống vùng đất ven biển này và bắt tay vào xây dựng nhà cửa, làm những con đường nối liền năm vùng đất và canh tác trồng nho trên những thửa đất dọc triền núi. Do địa thế gần biển nên những cư dân này cũng phải xây những tháp canh và hệ thống phòng thủ chống lại cướp biển. Trong nhiều năm dài, vì vị thế khuất hẳn khỏi những nẻo đường chính trên nước Ý, Cinque Terre như một người đẹp ngủ quên. Nhịp sống hiện đại hối hả dừng chân đâu đó cách rất xa những ngôi làng nhỏ. Cho đến tận ngày nay, dù đã trở thành một địa danh du lịch nổi tiếng, nơi này vẫn có những gia đình vẫn giữ nghiệp chèo lưới và trồng nho trên những thửa ruộng bậc thang đặc trưng của vùng địa hình giữa Genoa và Tuscany. Để đến được Cinque Terre, nhìn ngắm và tận hưởng được vẻ đẹp được thời gian che chở này, người ta bắt buộc phải bỏ lại những phương tiện hiện đại như ô tô, máy bay. Một đoàn tàu nhỏ lững thững từ tốn chạy băng qua từng ga xép ven biển, một cuộc rong ruổi trên triền núi, nơi non nước như hòa sắc làm một, đó là những gì Cinque Terre tha thiết mời mọc người đến rong chơi.

Con đường giữa biển và mây

Năm ngôi làng, mỗi nơi mỗi vẻ. Monterosso có bờ cát dài. Vernazza có cảng biển nổi danh từ thời Roman và những ngôi nhà trải dài từ mỏm núi cheo leo cho đến sát tận bờ nước. Corniglia nằm ở điểm cao nhất trong ba ngôi làng, là trái tim của Cinque Terre ; muốn lên đến nơi phải leo 365 bậc thang. Manarola và Riomaggiore thì yên ả với những con ngõ nhỏ, hẹp mà người Ý gọi là caruggi. Cũng như nhiều ngôi làng vùng biển đặc trưng của Italia, Cinque Terre là một quần thể của những ngôi nhà đủ sắc màu. Nếu như ở Burano – Venice, người ta nhìn thấy tổ hợp màu sắc ấy trải dài theo bờ cảng thì ở Cinque Terre, cung bậc đa dạng này xếp tầng tầng lớp lớp, hòa lẫn vào với núi non, màu biển, màu trời, màu những tán cây. Lẩn khuất trong từng nếp nhà, nếp núi là những cây cam, chanh và trên những ban công, dàn nho vấn vít bám theo vòm cửa sổ. Tất cả đều đậm chất Địa Trung Hải.

Rất nhiều thế kỷ về trước, những người dân khi đi thăm thú từ làng này sang làng nọ đã làm một con đường men theo triền núi để nối liền năm ngôi làng lại với nhau. Và như để hòa lẫn cùng với chất thơ của thiên nhiên, người ta đặt cho cung đường cái tên rất trữ tình : Il sentiero azzuro – Con đường xanh. Con đường này dài gần 12km, bọc vòng theo triền núi, tạo thành một thế đi độc đáo dành cho người thưởng ngoạn : một bên là biển biếc êm đềm, một bên là vách núi với những thảm cây, vân đá.

Chặng đường khởi đầu từ Riomaggiore kéo dài cho đến làng Manarola cận bên có cái tên rất tình : Via dell’amore - Con đường tình yêu. Đến khi đi hết cả cung đường này, tôi mới chợt hiểu vì sao chỉ riêng đoạn đường này được đặt tên như vậy. Đây là đoạn duy nhất được lát đá, lối đi phẳng lặng, yên bình, cảm giác nhẹ nhàng, êm ái như một mối tình vừa chớm nở. Tôi đã đứng rất lâu ở một khúc quanh trên con đường này, nhìn sóng đập vào một mỏm đá giữa biển rồi lại lan ra thành những vòng bọt nhỏ. Chim nhạn và hải âu chao lượn trên đầu. Màu xanh của biển, của trời làm lòng mình hoài tưởng đến thứ cảm xúc mãnh liệt của thuở sơ kiến. Đâu đó nơi những lan can dọc theo triền núi, nhiều cặp tình lữ ghi tên mình vào những ống khóa đủ màu sắc rồi để lại đây lời thề hẹn. Đoạn cuối đường tình dẫn đến một đường hầm ngắn, trên vách khảm những tranh vẽ đất nung đầy màu sắc của sinh viên trường Academia di Brera. Những đoạn đường phía sau Con đường tình yêu gập ghềnh, trắc trở hơn rất nhiều nhưng cũng lại mang đến cảm giác hồi hộp, mong chờ và kỳ vọng sau mỗi một khúc quanh, bóng dáng một ngôi làng dần hiện ra. Ở cuối chặng đường màu xanh, Monterosso với bờ biển Fegina là phần thưởng cho đôi chân đã dần thấm mệt sau ngần ấy rong chơi.

Những ngôi làng ẩn giữa nếp thời gian

  

Mỗi chặng dừng chân ở các ngôi làng đều là một chuyến khám phá nho nhỏ. Hầu hết nhà cửa của Cinque Terre đều giữ nguyên kiến trúc cũ. Dấu tích xưa còn lưu lại trong những ngóc ngách của từng ngôi làng. Hầu như làng nào cũng có nhà thờ và nhà nguyện được xây dựng từ hơn 10 thế kỷ trước. Monterosso có nhà thờ thánh Giovanni Battista được hoàn thành từ năm 1244, nổi bật bởi những dài màu sọc xanh trắng và cửa sổ hoa hồng. Ngay gần bên là nhà nguyện Mortis et Orationis đậm nét kiến trúc baroque,  gìn giữ trong mình cây thụ cầm từ thế kỷ thứ 18. Ở Vernazza, phế tích của thành quách và pháo đài lâu đài Doria từ trước thế kỷ XI nằm khuất mình giữa cỏ cây. Còn ở Riomaggiore, do địa hình thoai thoải đổ xuống dần theo dốc núi, nhà cửa đều được xây dựng và gìn giữ theo lối kiến trúc cổ truyền : mỗi ngôi nhà đều có hai cửa ra vào, một cái quay về phía mặt đường thấp và cái còn lại trổ ra phía con đường dốc lên.

Cinque Terre đầy nắng ấm Địa Trung Hải nên khắp nơi đều thấy mèo nằm sưởi nắng, khi duỗi mình trên phế tích thành cổ, khi nằm gọn trong khoang thuyền trên bãi cạn. Có lẽ vì vậy, vùng đất này tự gọi mình là nơi chốn của những chú mèo. Hầu hết các ngôi nhà đều treo hình trang trí về mèo, ngay cả vật lưu niệm ở các boutique cũng bày tỏ sự ưu ái với loài mèo.

Cinque Terre còn khoản đãi người đến thăm bằng những trattoria nho nhỏ. Có một người Ý từng khuyên tôi rằng chính những trattoria như thế này mới là nơi nấu những món ăn ngon bậc nhất, chứ không phải những nhà hàng xa hoa nơi phố thị. Và quả thật, tại một nhà hàng địa phương nho nhỏ ở Corniglia, khuất sau một ngõ nhỏ khúc khuỷu, tôi đã có được một bữa ăn tuyệt vời nhất ở nước Ý. Hải sản được nấu cùng những loại thảo mộc mọc đầy khắp vùng Địa Trung Hải như hương thảo, húng tây, oregano, súp minestrone với cần tây, rau củ và pasta, kem Ý đủ loại mùi và ngon lành như một nụ hôn. Rượu trắng hoặc một ngụm Sciachetrà ngọt ngào được làm từ nho là một nốt kết hoàn hảo cho bữa ăn ở Cinque Terre. Chính thứ rượu trắng tuyệt hảo này là điều đã làm phồn vinh hưng thịnh lại Cinque Terre vào thế kỷ thứ XIX, sau một quãng thời gian hơn nửa thế kỷ nơi này bị bỏ quên vì một trận bão tàn phá toàn bộ năm ngôi làng.

Nếu như đứng từ biển xa nhìn vào, Cinque Terre như một cụm những ngôi nhà màu sắc xếp chồng lên nhau, đứng rạng rỡ trong nắng ấm. Mà dẫu cho vào những ngày không có nắng, tôi nghĩ bản thân năm rẻo đất này, cùng với tất cả điều ẩn chứatrong nó cũng đã có thể tạo thành thứ ánh sáng ấm áp riêng cho mình.